چگونه لغات انگلیسی را یاد بگیریم که فراموش نکنیم؟

یکی از رایج‌ترین مشکلات زبان‌آموزان این است که لغات انگلیسی را یاد می‌گیرند، اما بعد از مدتی بخش زیادی از آن‌ها را فراموش می‌کنند.

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که یک کلمه را چندین بار خوانده باشید و معنی آن را بدانید، اما چند هفته بعد، وقتی دوباره همان کلمه را می‌بینید، نتوانید معنی آن را به خاطر بیاورید.

اما مشکل کجاست؟

آیا حافظه ما برای یادگیری لغات ضعیف است؟ یا روش مطالعه واژگان نیاز به تغییر دارد؟

واقعیت این است که برای ماندگار شدن واژگان، فقط خواندن و تکرار کردن کافی نیست.

باید واژه را از مسیرهای مختلف یاد بگیریم، آن را در فاصله‌های زمانی مختلف مرور کنیم و مهم‌تر از همه، تلاش کنیم آن را از حافظه خودمان بازیابی کنیم.

چرا لغات انگلیسی را فراموش می‌کنیم؟

وقتی یک واژه را فقط یک بار یا در مدت کوتاهی بارها مطالعه می‌کنیم، ممکن است احساس کنیم آن را کاملاً یاد گرفته‌ایم؛ اما این احساس همیشه به معنای یادگیری ماندگار نیست.

برای مثال:

به دست آوردن = achieve

ممکن است هنگام دیدن این کلمه فوراً معنی آن را بدانیم.

اما اگر چند روز بعد از ما بپرسند:

و نتوانیم کلمه را به یاد بیاوریم، یعنی هنوز بازیابی فعال آن واژه به اندازه کافی تقویت نشده است.

بنابراین برای ماندگار شدن واژگان باید کاری کنیم که مغز، بارها و در شرایط مختلف، اطلاعات مربوط به آن کلمه را بازیابی کند.

۱. لغات را فقط با معنی فارسی حفظ نکنید

یکی از ساده‌ترین روش‌های یادگیری لغت این است:

improve = بهبود دادن

avoid = اجتناب کردن

achieve = به دست آوردن

این روش برای آشنایی اولیه مفید است، اما اگر می‌خواهیم لغت در حافظه بلندمدت بماند، بهتر است اطلاعات بیشتری درباره آن داشته باشیم.

یک روش بهتر این است که واژه را همراه با:

تلفظ + معنی + جمله + تصویر + مترادف + متضاد + کاربرد

یاد بگیریم.

در این حالت، ارتباطات بیشتری در ذهن ما شکل می‌گیرد.

۲. لغات را در جمله یاد بگیرید

فرض کنید می‌خواهیم کلمه:

avoid

را یاد بگیریم.

اگر فقط بدانیم:

avoid = اجتناب کردن

هنوز اطلاعات محدودی درباره آن داریم.

اما اگر آن را در جمله ببینیم:

حالا علاوه بر معنی، نحوه استفاده از واژه را نیز می‌بینیم.

به همین دلیل بهتر است هنگام مطالعه واژگان، تا حد امکان کلمات را در جمله و بافت یاد بگیریم.

۳. برای لغات تصویر بسازید

تصویر می‌تواند یک ارتباط ذهنی قدرتمند برای یک واژه ایجاد کند.

فرض کنید می‌خواهید کلمه:

exhausted

را یاد بگیرید.

اگر فقط معنی فارسی آن را بخوانید:

exhausted = بسیار خسته

یک ارتباط ساده میان کلمه و ترجمه ایجاد می‌شود.

اما اگر همان کلمه را در تصویر فردی ببینید که بعد از یک روز طولانی روی مبل افتاده است، یک موقعیت تصویری نیز در ذهن شما شکل می‌گیرد.

به همین دلیل استفاده از تصویر، موقعیت و انیمیشن می‌تواند یادگیری واژگان را جذاب‌تر و معنادارتر کند.

۴. مترادف و متضادها را یاد بگیرید

یکی دیگر از روش‌های مؤثر برای ایجاد ارتباط بین واژه‌ها، یادگیری مترادف و متضاد است.

مثلاً:

happy → joyful → pleased

و:

happy ↔ sad

با این کار، کلمات به صورت جداگانه در ذهن ذخیره نمی‌شوند؛ بلکه به یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند.

البته لازم نیست برای هر کلمه تعداد زیادی مترادف و متضاد حفظ کنید. چند مورد کاربردی کافی است.

۵. واژگان را بشنوید

زبان فقط چیزی نیست که با چشم یاد بگیریم.

اگر می‌خواهیم بتوانیم یک کلمه را هنگام شنیدن در مکالمه یا فیلم تشخیص دهیم، باید گوشمان نیز با آن واژه آشنا باشد.

بنابراین بهتر است هنگام یادگیری:

کلمه را ببینیم → تلفظ آن را بشنویم → تکرار کنیم → دوباره مرور کنیم.

این موضوع به‌خصوص برای زبان‌آموزانی اهمیت دارد که علاوه بر یادگیری واژگان، قصد تقویت مهارت Listening و Speaking را نیز دارند.

۶. از بازیابی فعال استفاده کنید

یکی از مهم‌ترین روش‌های یادگیری ماندگار، بازیابی فعال است.

فرض کنید کلمه:

benefit

را یاد گرفته‌اید.

بعد از مطالعه، به جای اینکه دوباره فقط به کلمه نگاه کنید، از خودتان بپرسید:

و بدون نگاه کردن به پاسخ تلاش کنید آن را به یاد بیاورید.

همین تلاش برای پیدا کردن پاسخ، بخشی از فرایند یادگیری است.

بنابراین هنگام مطالعه لغات، فقط خودتان را در معرض اطلاعات قرار ندهید؛ خودتان را امتحان کنید.

۷. مرور فاصله‌دار داشته باشید

اگر امروز تعداد زیادی لغت بخوانید و تا چند هفته سراغشان نروید، احتمال فراموش کردن آن‌ها زیاد است.

بهتر است مرورها را در فاصله‌های زمانی مختلف انجام دهید.

برای مثال:

لازم نیست هر بار ساعت‌ها مطالعه کنید.

مهم این است که واژه‌ها در طول زمان دوباره وارد مسیر یادآوری شما شوند.

یادگیری واژگان با Vocab Voice صدا

با توجه به اهمیت یادگیری شنیداری واژگان، من در انتشارات Gameakhar.com مجموعه Vocab Voice را طراحی و تدریس کرده‌ام.

در Vocab Voice، واژگان به صورت صوتی همراه با ترجمه فارسی ارائه می‌شوند تا زبان‌آموز علاوه بر دیدن کلمه، تلفظ و معنی آن را نیز بشنود.

این مجموعه برای سطوح مختلف و اهداف متفاوت آماده شده است.

متوسطه اول؛ Vocab Voice

پایه‌های هفتم، هشتم و نهم

دانش‌آموزان پایه‌های هفتم، هشتم و نهم می‌توانند از مجموعه Vocab Voice متوسطه اول برای یادگیری و مرور واژگان استفاده کنند.

متوسطه دوم؛ Vocab Voice

پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم

برای دانش‌آموزان متوسطه دوم نیز مجموعه Vocab Voice متوسطه دوم شامل واژگان پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم آماده شده است.

این مجموعه می‌تواند در کنار مطالعه کتاب درسی، برای مرور و تثبیت واژگان نیز مورد استفاده قرار بگیرد.

Vocab Voice 504

اگر از سطح کتاب‌های مدرسه فراتر رفته‌اید و می‌خواهید دامنه واژگان عمومی خود را افزایش دهید، می‌توانید سراغ دوره Vocab Voice 504 بروید.

Vocab Voice IELTS

برای زبان‌آموزانی که هدفشان شرکت در آزمون IELTS است، دوره Vocab Voice IELTS نیز در مجموعه Vocab Voice آماده شده است.

Vocab Voice TOEFL

اگر برای آزمون TOEFL آماده می‌شوید، دوره Vocab Voice TOEFL می‌تواند یکی دیگر از گزینه‌های آموزشی این مجموعه باشد.

Vocab Voice 1100 Words

برای زبان‌آموزانی که قصد گسترش دامنه واژگان خود را دارند، دوره Vocab Voice 1100 Words نیز آماده شده است.

برای زبان‌های آلمانی و فرانسوی

یادگیری شنیداری واژگان فقط به زبان انگلیسی محدود نمی‌شود.

برای زبان‌آموزان زبان‌های دیگر نیز مجموعه‌هایی از خانواده Vocab Voice آماده کرده‌ام.

اگر در حال یادگیری زبان آلمانی هستید، می‌توانید از:

Vokabeln Stimme Level A1؛ واژگان زبان آلمانی سطح A1

استفاده کنید.

برای زبان فرانسوی نیز:

Voix de Vocabulaire A1

واژگان زبان فرانسوی سطح A1 آماده شده است.

وقتی لغت به Vocab Movie تصویر و انیمیشن تبدیل می‌شود

اما یادگیری واژگان فقط از طریق صوت اتفاق نمی‌افتد.

در Vocab Movie، واژگان دبیرستان به شکل تصویری و در قالب جمله ارائه می‌شوند.

برای واژه‌ها مترادف و متضاد نیز ارائه شده و در نهایت کلمات در قالب انیمیشن دیده می‌شوند.

هدف این است که دانش‌آموز فقط یک کلمه و ترجمه آن را حفظ نکند؛ بلکه برای آن واژه یک تصویر، جمله و موقعیت در ذهن داشته باشد.

به این ترتیب مسیر یادگیری می‌تواند چیزی شبیه این باشد:

کلمه → تلفظ → معنی → جمله → تصویر → مترادف و متضاد → انیمیشن

این شیوه می‌تواند به‌خصوص برای دانش‌آموزانی که با محتوای تصویری ارتباط خوبی برقرار می‌کنند، تجربه متفاوتی از یادگیری واژگان ایجاد کند.

یک برنامه ساده برای ماندگار کردن لغات

اگر بخواهیم تمام نکات بالا را در یک برنامه ساده خلاصه کنیم:

مرحله اول: واژه را یاد بگیر

معنی و تلفظ آن را یاد بگیر.

مرحله دوم: واژه را بشنو

تلفظ کلمه را گوش کن و تکرار کن.

مرحله سوم: واژه را در جمله ببین

ببین کلمه در چه ساختاری استفاده می‌شود.

مرحله چهارم: تصویر ایجاد کن

برای واژه یک تصویر یا موقعیت ذهنی ایجاد کن.

مرحله پنجم: خودت را امتحان کن

بدون نگاه کردن به پاسخ، کلمه را از حافظه به یاد بیاور.

مرحله ششم: مرور کن

واژه را در روزها و هفته‌های بعد دوباره مرور کن.

مرحله هفتم: استفاده کن

با کلمه جمله بساز و هنگام خواندن، شنیدن، فیلم یا مکالمه به دنبال آن بگرد.

چند اشتباه رایج در حفظ لغات

حفظ کردن تعداد بسیار زیادی لغت در یک روز

تعداد زیاد لغت لزوماً به معنای یادگیری بهتر نیست.

فقط دوباره‌خوانی

اگر همیشه فقط به پاسخ نگاه کنید، فرصت کافی برای بازیابی فعال ایجاد نمی‌شود.

نداشتن برنامه مرور

لغتی که امروز یاد گرفته‌اید، اگر برای مدت طولانی رها شود، ممکن است به‌تدریج فراموش شود.

یادگیری بدون جمله و بافت

دانستن ترجمه یک کلمه با دانستن نحوه استفاده از آن تفاوت دارد.

بی‌توجهی به تلفظ

اگر واژه را فقط با چشم یاد بگیریم، ممکن است هنگام شنیدن همان کلمه در یک مکالمه نتوانیم آن را تشخیص دهیم.

جمع‌بندی؛ چگونه لغات را در حافظه بلندمدت نگه داریم؟

برای ماندگار شدن واژگان، فقط حفظ کردن معنی فارسی کافی نیست.

بهتر است:

لغت را ببینیم، بشنویم، در جمله یاد بگیریم، تصویر آن را ببینیم، ارتباطات معنایی آن را بشناسیم، خودمان را امتحان کنیم و در فاصله‌های زمانی مختلف آن را مرور کنیم.

من، استاد جعفری، در مسیر تولید محتوای آموزشی زبان با برند دکتر انگلیش تلاش کرده‌ام همین اصول را در مجموعه‌های آموزشی واژگان اجرا کنم؛ از یادگیری صوتی در Vocab Voice تا یادگیری تصویری، جمله‌محور و انیمیشنی در Vocab Movie.

هدف نهایی این نیست که امروز بتوانیم معنی یک لغت را بگوییم.

هدف این است که چند هفته یا چند ماه بعد، وقتی آن کلمه را دیدیم یا شنیدیم، بتوانیم بدون مکث آن را به یاد بیاوریم.

آن زمان است که می‌توان گفت یک واژه واقعاً در حافظه بلندمدت ما ماندگار شده است.

دوره‌های آموزشی زبان انگلیسی